| Türkçenin Gücü DOĞAN AKSAN |
 |
Kapak
Önsöz
Giriş
TÜRKÇENİN
GENEL NİTELİKLERİ
1- Türkçenin Ses ÖzellikleriGENEL NİTELİKLERİ
2- Türkçenin Yapısı, Türetme Gücü
3- Türkçenin Sözdizimi (Syntax) Açısından Özellikleri
TÜRKÇENİN ANLAM YAPISI
VE ANLAM ÖZELLİKLERİ
1- Türkçenin Sözvarlığının Anlam Açısından Başlıca ÖzellikleriVE ANLAM ÖZELLİKLERİ
2- Türkçenin Kavramlar Dünyası
a) Eski Türkçe Dönemi ve Sonrası
b) Eski Anadolu Türkçesi
c) Türkiye Türkçesi
ç) İkilemeler
d) Anadolu Ağızları
e) Somut Kavramlar
f) Soyut Kavramlar
ANLAM OLAYLARINA SÖZ
SANATLARINA TANIK ÖRNEKLER
SANATLARINA TANIK ÖRNEKLER
1- Dilde Benzetme ve Benzetme Örnekleri
2- Dilde Aktarmalar ve Aktarma Örnekleri
a) Deyimler ve Deyimlerde Aktarmalar
b) Somutlaştırma ve Türkiye Türkçesindeki; Örnekleri
c) Anadolu Ağızlarında Somutlaştırma
ç) Türkiye Türkçesinde Öteki Deyim Aktarmaları
d) Anadolu Ağızlarında Öteki Deyim Aktarmaları
e) Ad Aktarması ve Türkiye Türkçesindeki Örnekleri
f) Anadolu Ağızlarında Ad Aktarması
3- Deyimlerde Nükteli Anlatım Eğilimi ve Türkiye Türkçesindeki Örnekleri
- Anadolu Ağızlarının Deyimlerinde Nükteli Anlatım Eğilimi
4- Atasözleri ve Türkiye Türkçesindeki Örnekleri
- Anadolu Ağızlarında Atasözleri
KALIP SÖZLER
Kalıp Sözler ve Türkçedeki Örnekleri- Hayır Dualar, Beddualar
BİLMECELERİMİZ
Bilmecelerimizden Seçilmiş ÖrneklerMANİLERİMİZ
Manilerimizden Seçilmiş ÖrneklerYABANCI DİLLERİN BASKISINA
KARŞI TÜRKÇENİN GÜCÜ
KARŞI TÜRKÇENİN GÜCÜ
KAYNAKÇA (Kısaltmalarla)
DİLDE AKTARMALAR VE AKTARMA ÖRNEKLERİ Dünyanın her dilinde rastlanan ve dilcilikte aktarma olarak adlandırılan olaylar, benzetmenin bir ileri aşaması olup anlatıma güç kazandırmak için başvurulan söz sanatlarıdır.52 Örneğin inatçı bir kimse için keçi gibi sözünün kullanılması yukarıda değindiğimiz gibi, bir benzetmeyken aynı kimseden keçi biçiminde söz edilmesi bir aktarmadır. Buna devim aktarması (ya da iğretileme) diyoruz.53 Deyim aktarmasının açık iğretileme denen bir türünde, doğadaki varlıklarla ilgili adların insanlar için kullanılıp aktarılması söz konusuyken kapalı iğretileme denen türünde bunun tam tersi uygulanır; insanlarla ilgili kavramlar, doğadaki varlıklar için kullanılır: boğaz'ın, di/'in, göz'ün, kofun, ayak'm, hatta etek ve yaka sözcüklerinin doğa için kullanılışı (örneğin Çanakkale Boğazı, masanın gözü, ayağı, dağın eteği, Karşıyaka gibi). Bu anlatım biçimi, her dilde, genellikle birbirinden bağımsız olarak yerleşmiştir. Bir başka aktarma türü ise bizim somutlaştırma adını verdiğimiz olaydır ki, bu olayı aşağıda, geniş olarak ele alıyoruz. Bunun yanı sıra, duygu alanları arasında ilişki kurmaya daya- 52) Aktarmalar konusunda geniş bilgi için bkz. Doğan Aksan, Anlambilimi ve Türk Anlambilimi, s. 123-133; 149-155; Her Yönüyle Dil, III, 185-189. 53) Deyim aktarmaları konusunda yine aynı yerlere bkz.