BEŞ DENİZ YAYLASINDA DOĞUŞ
IV. Anadolu'daki Çocukluk
3. Türkler ve Bizans

Osmanlı-Bizans ilişkisi, İslâmiyetin güçlenip Hıristiyan dünya ile temasa geçtiğinden bu yana, Hıristiyan ve Müslüman halklar arasındaki ilişkilerde çok ilginç bir biriciklik gösterir. Türkler, Bizans'ın aile ve hanedanlık mücadelelerine karışmışlar, İstanbul'un savunulması için asker bile göndermişlerdir. Türkler, çeşitli seferlerinde Bizans'tan birlik kiralamışlardır ve İmparatorun oğulları ile Bizans devlet adamlarının Osmanlı seferlerine eşlik ettikleri bile görülmüştür. Bizans, Papalık'tan çok Müslüman Osmanlılarla müzakereyi yeğlerken, iki devletin ileri gelenleri birlikte avlanmışlar ve birbirlerinden kız alıp vermişlerdir.
    Ancak, bütün bunlar Türkleri Bizans'ın çeşitli kent ve topraklarıni ellerine geçirmekten alıkoymamış, Osmanlılar Sirp ve Bulgarları Bizans'a, Bizans da Osmanlı devletinin doğusundaki Müslüman halkları Osmanlılara karşı oynamaktan geri kalmamışlardır. Bu; Müslüman ve Hıristiyan halklar arasındaki garip ilişki biçimi, her iki devlette de etkili olmuş, önemli sonuçlar doğurmuştur. Bizans, askeri bakımdan zayıf olduğu komşularına karşı köhne varlığını koruma politikasını çeşitli dolaplarla sürdürmek zorunda kalmış, bu da özsaygısıni yitirmesine ve moralinin bozulmasına yolaçmıştır. Türkler ise, özellikle İstanbul'un ele geçirilmesinden sonra, Bizans'ın entrika atmosferinden etkilenmiş ve bu özellik Osmanlı saray yaşamına girmiştir. Kardeş, oğul ve baba katli gibi daha önceki Türk toplumlarında bulunmayan ve Bizans'a özgü cürümler, Osmanlı sarayına da girmiştir.
    Kısaca, Türk ve Bizans politikaları o kadar birbirleri içinde erimişlerdir ki, Türklerin Bizans'ı müttefikmi, düşman mı ya da teba mı olarak değerlerıdirdikleri, Bizans'ın ise Türkleri tiranları mı, yıkıcıları mı, yoksa koruyucuları mı olarak gördüklerini söylemek kolay değildir (Wells, 1959: 569).