Kitapta Kullanılan Terimler

1. BÖLÜM

    atomlar: Canlı maddeyi oluşturan en küçük birimler. Atomların yüzün üzerinde değişik çeşidi vardır, ama canlılarda beş temel atom; karbon, hidrojen, oksijen, nitrojen ve fosfordur.
    moleküller: Kimyasal yollarla birbirine bağlanmış atom grupları. Atomlardan ortalama on kat daha büyüktürler.
    nükleotidler: DNA ve RNA zincirlerinin halkalarını oluşturan moleküller. DNA'da bu moleküller dört çeşittir; adenilik asit, guanilik asit, sitidilik asit, timidilik asit, RNA'da ise tünidilik asidin yerini üridilik asit alır, diğerleri DNA'yla aynıdır.
    amino asitler: Protein zincirlerinde halkaları oluşturan moleküller. Bunların yirmi çeşidi vardır. Çoğunlukla isimlerinin ilk üç harfiyle gösterilirler.
    entropi: Bir sistemde düzensizlik durumuna ilişkin bir kimya terimi.
    enerji: Bir sistemin işlevini yerine getirebilme kapasitesi anlamına bir kimyasal terim.

2. BÖLÜM

    bilgi: Bir makineye bir şeyi nasıl yapacağını öğreten semboller dizisi.
    gen: Hücrenin makinesine belirli bir protein yapmasını anlatan bir bilgi parçası. Gen grupları, kalıtımsal özellikleri belirleyen protein gruplarının yapılışını belirlerler.
    genetik bilimi: Kalıtım bilimi.
    DNA: Uzun bir nükleotid zinciri. Biyolojik bilginin kimyasal biçimi ve genlerin maddesi.
    proteinler: Özel düzenleri olan amino asit zincirleri. Canlıların yapısı ve işlevinin çoğu proteinlerden oluşur.
    RNA: DNA'ya benzeyen bir nükleotid zinciri.
    mesajcı RNA: Bir gen uzunluğundaki DNA'nın RNA'da kopyası.
    ribosom: Bir RNA ve protein birleşimi. Transfer RNA'nın yardımıyla ve amino asitlerin varlığında mesajcı RNA'yı okur, amino asitleri protein oluşturmaları için uygun düzende birbirine ekler.
    transfer RNA: Amino asitlerin birbirine eklenmek üzere ribosoma iletilmeden önce bağlandıktan küçük RNA molekülleri.
    bakteri: Tek hücreli bir canlı biçimi. Hayvan hücrelerinden çok daha küçük ve basit. Çoğunlukla enerji kaynağı olarak yalnızca basit tuzlar ve bir şekeri kullanarak yaşarlar.
    virüs: Yalnızca bir canlı hücre içinde üreyebilen, bir DNA (bazan da RNA) ve protein birleşimi.

3. BÖLÜM

    ozon: Birbirine eklenmiş üç oksijen atomu. Bu moleküller, dünyanın atmosferi üzerinde birikip morötesi ışınlarına karşı koruyucu bir tabaka oluştururlar.
    enzim: Özel kimyasal işlevi olan protein molekülü. Katalizör gibi davranarak reaksiyonları hızlandırırlar.
    zar (membran): Bir hücrenin içindekileri sarıp onu çevreden koruyan bir yağ ve protein birleşimi.

4. BÖLÜM

    klorofil: Bitkilerin yeşil renkli molekülleri. Işık enerjisini tutabilirler.
    kloroplastlar: Bitki hücreleri içinde tutulan ışık enerjisinin ATP'ye dönüştürüldüğünü bölmeler.
    mitokondria: Hücreler içinde şeker moleküllerinin ATP yapmak için yakıldığı bölmeler.
    ATP: Adenosin trifosfat. Hücrelerde yararlı kimyasal enerjinin, hücrenin çalışmasını sağlayan biçimi.
    AMP: Adenosin monofosfat. Pirofosfatı eksik ATP.
    PP: Pirofosfat. Birbirine ekli iki fosfat. PP artı AMP, ATP'dir.
    yanma: Bir molekülün, diyelim şeker molekülünün oksijenle birleşmesi sonucu enerjinin serbest kalması.
    elektron: Atomun hareket halindeyken elektrik akımı oluşturan negatif yüklü parçacığı.

5. BÖLÜM

    evrim: İlkel canlı biçimlerinin gelişerek bugünkü biçimlerine ulaşması süreci.
    mutasyon: DNA'nın yapısının kimyasal veya fiziksel bir etkiyle değişmesi. Bir mutajen, mutasyona neden olan etkidir. Mutagenez, mutasyonun üretilmesidir.
    plasmid: Bakterilerde bulunan ve bakteri hücresinin içine girip çıkma yeteneği olan, küçük, yuvarlak bir DNA parçası.
    yeniden eklenmiş (recombinant) DNA: Değişik kaynaklı iki DNA zincirinin ucuca eklenmesi. Başka bir organizmanın DNA'sı, bakteri plasmidinden kesilmiş bir DNA parçasına eklenir.

6. BÖLÜM

    doğal seçme: Çevrenin belirli bir organizma çeşidini tercih etme veya etmeme süreci.

7. BÖLÜM

    embriyo: Gelişmesinin erken aşamalarındaki canlı (rüşeym, oğulcuk)
    gen ifadesi: Gen dilinin protein diline çevrilmesi sonucu protein yapımı.
    represyon (bastırma): Bir genin proteine çevrilebilmesini engelleyen biçimde kapatılması.
    represör: Bir genin ifadesini (belirtilmesini) engelleyen bir protein molekülü.
    bakteriofaj: Kendi neslini üretmek için bakterileri kullanan bir virüs.
    Regenerasyon (yenilenme): Kopan organın yerine gelmesi.
    klon: Bir tek hücreden üremiş hücreler topluluğu.

8. BÖLÜM

    karsinojenik: Kanser üreten.
    kanser virüsü: Normal bir hücreyi kanser hücresine dönüştürebilen virüs.
    karsinojen: İnsanlarda ve hayvanlarda, kansere neden olabilen kimyasal.
    teratoma: Saç, kemik gibi dokularda değişiklik ortaya çıkarabilen özel bir kanser çeşidi.
    hormon: Bedenin bazı özel hücrelerinde üretilen bir kimyasal. Kan dolaşımı yoluyla diğer hücrelere taşınır ve bu hücrelerin özelliklerinde değişiklikler yapar.





www.1001kitap.com